MẶT TRÁI CỦA TRUYỀN THÔNG

 

Cùng với sự phát triển không ngừng của công nghệ số, ngày càng nhiều các phương tiện truyền thông mới ra đời, và với ưu thế của nó, truyền thông mới đã len lỏi tới từng ngõ ngách của cuộc sống, phục vụ nhu cầu thông tin đa dạng của các đối tượng độc giả khác nhau. Tuy nhiên bên mặt tích cực, truyền thông mới cũng đưa tới một số nguy cơ, nếu người sử dụng không có sự cẩn trọng cần thiết. Cho nên, hẳn là có cơ sở để trên trang nhất tạp chí Courrier International (từ 30-10 đến 6-11-2013) lại có một hàng tít lớn rằng "Google, Facebook, Apple... những kẻ tồi tệ nhất của thế giới"?

Thế giới đang ngày càng trở nên gần gũi hơn với sự ra đời của công nghệ kỹ thuật số. Các hình thức email (thư điện tử), ebook (sách điện tử), elearning (học qua mạng), ebusiness (thương mại điện tử), emarketing (tiếp thị điện tử)... đã và đang tạo ra nhiều thay đổi trong các tương giao và hoạt động xã hội. Theo trang tư liệu mở Wikipedia, truyền thông mới là "thuật ngữ rộng trong nghiên cứu truyền thông xuất hiện vào nửa sau thế kỷ 20. Một thí dụ là truyền thông mới cho phép người dùng truy cập nội dung vào bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu hay trên bất kỳ thiết bị số nào, cũng như cho phép người dùng tương tác và tham gia vào quá trình xây dựng nội dung truyền thông. Ðiều khiến truyền thông mới khác biệt so với truyền thông truyền thống là nội dung được chuyển hóa thành dạng dữ liệu số". Như vậy, truyền thông mới là một khái niệm được phát triển trên nền tảng công nghệ số và là một khái niệm rộng. Ðể dễ hình dung về khái niệm này, có thể liên hệ đến các hình thức thông dụng của nó như các trang mạng xã hội: Facebook, twitter, blog... hoặc các loại hình tương tác khác như: đọc báo qua điện thoại di động, chơi game trên máy tính, sách điện tử...

  Truyền thông mới phát triển trên nền tảng công nghệ số nên nó dễ dàng thay đổi tùy mức độ phát triển của loại công nghệ này. Và vì thế, truyền thông mới có thể "biến hình" nhanh chóng, luôn là những thứ không quen thuộc (mới), và chúng ta luôn phải bắt đầu làm quen với nó. Nói một cách nôm na, truyền thông mới thoát khỏi giới hạn của các định dạng truyền thông kiểu cũ như báo giấy, sách và tạp chí. Không chỉ phục vụ các nhu cầu thông tin khác nhau, truyền thông mới còn góp phần phá vỡ khoảng cách về mặt địa lý và xã hội, làm cho sự cách trở về địa lý ít ảnh hưởng tới các mối quan hệ xã hội hơn. Thông qua truyền thông mới, nhiều mối quan hệ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,... được thiết lập, bất chấp khoảng cách về thời gian và không gian. Một trong những ưu điểm được cho là nổi bật của truyền thông mới là cho phép người sử dụng dân chủ hơn trong cách lựa chọn và công bố thông tin. Khi đó, người sử dụng cũng đồng thời trở thành người "kể chuyện" hay nói cách khác là những nhà báo công dân. Thực tế là ngày càng nhiều người tham gia vào mạng lưới báo chí với tư cách là "nhà báo công dân" khi họ là chủ thể cung cấp thông tin cho báo chí. Thậm chí, họ còn giữ vai trò thu thập, xử lý và công bố nguồn tin trên những trang cá nhân của mình với nhiều mục đích khác nhau.